Hidde Vochteloo (hij/hem), 29 jaar, groeide op in de omgeving van Schagen en woont inmiddels al een aantal jaar in Alkmaar. Hij werkt als toegepast psycholoog binnen de jeugd-GGZ, waar hij kinderen en jongeren begeleidt die vragen hebben over hun genderidentiteit. Daarnaast studeert hij psychologie aan de universiteit en is hij oprichter van Gender InZicht, een organisatie die trainingen en voorlichtingen geeft over genderdiversiteit en gendersensitief handelen. Wat Hidde bijzonder maakt in zijn werk is dat hij niet alleen professional is, maar ook ervaringsdeskundige. Ik spreek hem over zijn eigen zoektocht, hoe die hem heeft gevormd en waarom juist meer kennis en open gesprekken volgens hem zo hard nodig zijn.
Een zoektocht die niet begon bij gender
Als ik Hidde vraag wanneer zijn zoektocht begon, neemt hij me mee terug naar zijn middelbareschooltijd. Niet naar een moment waarop hij ineens wist dat hij trans was, maar juist naar een periode vol vragen en onzekerheid.
"Ik merkte dat vriendinnen zich steeds meer bezighielden met jongens, terwijl ik dat helemaal niet had," vertelt hij. Omdat hij bij zijn geboorte als meisje werd geregistreerd, dacht hij lange tijd dat hij misschien lesbisch of bi was. Dat voelde op dat moment als de meest logische verklaring. Toch hield hij die gevoelens jarenlang voor zichzelf.
"Ik was bang dat vriendinnen zouden denken dat ik verliefd op ze was."
Pas aan het einde van zijn mbo-opleiding durfde hij vrienden, familie en uiteindelijk ook zijn ouders te vertellen dat hij niet hetero was. Vanaf dat moment ontstond er langzaam meer ruimte om zichzelf ook op andere manieren te uiten. Zijn haar werd korter, zijn kleding kwam steeds vaker van de mannenafdeling en steeds vaker spraken mensen hem automatisch als man aan. Dat voelde in eerste instantie vooral ongemakkelijk.
Pas toen hij in gesprek raakte met andere trans en non-binaire mensen, begon hij zich af te vragen of zijn zoektocht misschien niet alleen over seksualiteit ging, maar ook over gender.
Je hoeft het niet altijd al te weten
Een van de grootste misverstanden waar Hidde zelf lang mee worstelde, was het idee dat trans personen het "altijd al weten". Dat stereotype zorgde ervoor dat hij voortdurend aan zichzelf bleef twijfelen.
"Ik dacht altijd: als je trans bent, dan weet je dat al vanaf dat je heel jong bent."
Zijn eigen ervaring paste daar helemaal niet bij. Hij had geen ongelukkig leven. Hij functioneerde goed. Natuurlijk waren er dingen die niet klopten; hij verborg bijvoorbeeld zijn borstkas zoveel mogelijk onder kleding en voelde zich steeds minder prettig bij bepaalde lichamelijke kenmerken. Maar omdat zijn ervaring anders was dan de verhalen die hij kende, bleef de twijfel bestaan.
Uiteindelijk besloot hij het niet langer alleen in zijn hoofd uit te zoeken.
"Ik dacht: ik ga gewoon proberen om meer als man door het leven te gaan en te kijken hoe dat voelt."
Stap voor stap begon alles meer op zijn plek te vallen. Eerst een binder, daarna een andere naam, vervolgens andere voornaamwoorden. Iedere stap voelde spannend, maar gaf tegelijkertijd steeds meer bevestiging.
"Met elk stapje dacht ik: dit klopt."
Twijfelen mag
Hoewel Hidde inmiddels met veel overtuiging over zijn eigen proces kan vertellen, benadrukt hij dat twijfel helemaal niet vreemd is.
"Je hoeft niet alles meteen zeker te weten."
Volgens hem leggen veel mensen de lat voor zichzelf onrealistisch hoog. Alsof je pas iets mag uitspreken wanneer je honderd procent zeker bent. Zelf voerde hij jarenlang een innerlijke discussie met zichzelf. Was dit wel echt? Beeldde hij het zich niet in? Was hij niet gewoon in de war?
Wat hem uiteindelijk hielp was het besef dat hij niet alles vooraf hoefde te weten.
"Als ik ernaast zou zitten, dan was dat ook zo. Maar anders bleef ik altijd met de vraag zitten: wat als?"
Juist dat probeert hij tegenwoordig ook aan jongeren mee te geven. Ontwikkeling is geen rechte lijn. Je mag ontdekken, twijfelen, veranderen en opnieuw keuzes maken.
Van persoonlijke ervaring naar professioneel werk
Zijn eigen ervaringen neemt Hidde iedere dag mee in zijn werk als psycholoog binnen de genderzorg. Niet omdat iedere trans persoon hetzelfde meemaakt, benadrukt hij, maar omdat veel gevoelens herkenbaar zijn.
"Mijn ervaring is één ervaring. Er zijn duizenden verschillende ervaringen. Maar er zijn ook ontzettend veel raakvlakken."
Volgens hem voelen jongeren zich vaak sneller begrepen wanneer ze merken dat iemand echt weet hoe het voelt om lange wachtlijsten, onzekerheid of dysforie te ervaren. Ook ouders waarderen het regelmatig dat ze vragen kunnen stellen aan iemand die zowel professional als ervaringsdeskundige is.
Toch brengt die combinatie soms ook uitdagingen met zich mee. Hidde probeert voortdurend bewust om te gaan met hoeveel van zijn eigen verhaal hij deelt.
"Je mag mij alles vragen. Maar als iets voor mij te persoonlijk is, dan geef ik dat ook aan."
Zo vertelt hij bijvoorbeeld niet meer hoe hij vroeger heette. Niet omdat hij die nieuwsgierigheid niet begrijpt, maar omdat die informatie volgens hem niets toevoegt aan wie hij nu is. Veel liever gaat hij met mensen in gesprek over hoe hij zijn huidige naam heeft gekozen of wat zijn ervaringen zijn geweest tijdens zijn transitie.
Je hoeft het niet altijd al te weten
Naast zijn werk in de GGZ richtte Hidde zijn eigen bedrijf Gender InZicht op. Daarmee geeft hij trainingen aan scholen, huisartsen, psychologen en andere professionals die in hun werk met genderdiversiteit te maken krijgen.
Volgens hem ontbreekt het niet aan goede bedoelingen, maar vooral aan kennis en zelfvertrouwen.
"Mensen durven vaak geen vragen te stellen, omdat ze bang zijn iets verkeerd te zeggen."
Juist daardoor ontstaan ongemakkelijke situaties. Hidde pleit daarom niet voor perfecte kennis, maar voor nieuwsgierigheid en openheid. Durf het gesprek aan te gaan. Vraag hoe iemand aangesproken wil worden. Laat zien dat iemand welkom is.
Ook kleine signalen kunnen volgens hem een groot verschil maken. Een regenboogsticker op een deur, een Pride-vlag in een klaslokaal of simpelweg benoemen dat iedereen welkom is. Voor een jongere die nog zoekende is, kunnen dat de eerste tekenen zijn dat een ruimte veilig voelt.
De maatschappij draagt ook verantwoordelijkheid
Tijdens ons gesprek benadrukt Hidde meerdere keren dat genderdiversiteit niet alleen een persoonlijk onderwerp is.
"Het is ook een maatschappelijk onderwerp."
Volgens hem ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij trans personen om zichzelf uit te leggen. Ook scholen, zorginstellingen, huisartsen en de samenleving als geheel hebben daarin een belangrijke rol.
Hij merkt dat de zichtbaarheid van transgender personen de afgelopen jaren enorm is toegenomen. Dat heeft veel positieve gevolgen. Meer mensen herkennen zichzelf in verhalen van anderen en durven eerder hulp te zoeken. Tegelijkertijd ziet hij ook een keerzijde.
"Er zijn steeds meer mensen die daar ook een mening over hebben."
Volgens Hidde lijken de uitersten steeds harder tegenover elkaar te staan, terwijl de grote middengroep zich vaak nauwelijks uitspreekt. Ook sociale media spelen daarin volgens hem een grote rol.
Juist daarom blijft hij zich inzetten voor meer kennis, nuance en gesprek.
Sport als verbinding met jezelf
Naast zijn werk speelt sport een belangrijke rol in Hiddes leven. Hij fietst, loopt hard, doet krachttraining en maakt graag lange wandelingen in de bergen.
Tijdens zijn transitie kreeg sporten nog een extra betekenis. In de periode voordat hij met hormonen kon beginnen, hielp krachttraining hem om zijn lichaam steeds meer te laten aansluiten bij hoe hij zich van binnen voelde.
Maar misschien nog belangrijker was iets anders.
"Je leert je lichaam opnieuw waarderen."
Volgens Hidde helpt bewegen niet alleen om fitter te worden, maar ook om opnieuw verbinding te maken met een lichaam waar veel trans personen juist afstand van proberen te nemen. Dat hoeft niet altijd in de sportschool te zijn. Een wandeling door de natuur kan net zo goed helpen.
"Je ervaart de wereld uiteindelijk door middel van je lichaam."
De laatste boodschap
Ik sluit af met de vraag wat hij jonge trans personen zou willen meegeven.
Zijn antwoord is rustig, maar krachtig.
"Blijf luisteren naar jezelf."
Je hoeft niet alles meteen zeker te weten. Je mag twijfelen, ontdekken en fouten maken. Dat hoort volgens Hidde allemaal bij persoonlijke ontwikkeling. Het belangrijkste is dat je jezelf serieus neemt en je eigen gevoel niet wegdrukt omdat anderen misschien iets anders vinden.
Aan de rest van de samenleving heeft hij eigenlijk een net zo duidelijke boodschap. Je hoeft niet precies te begrijpen hoe iemand zich voelt om diegene met respect te behandelen.
"Je hoeft iemand niet volledig te begrijpen om iemand zichzelf te kunnen laten zijn."
Misschien is dat uiteindelijk wel de kern van het hele gesprek. Niet alles draait om het vinden van de juiste antwoorden. Soms begint echte verbinding gewoon met de bereidheid om een open gesprek aan te gaan.
Artikel geschreven door: